Een fietshelm voor op je elektrische fiets is zo belangrijk
16 april 2021 
15 min. leestijd

Een fietshelm voor op je elektrische fiets is zo belangrijk

De elektrische fiets is razend populair onder ons 50-plussers. Met veel plezier rijden we op de e-bike comfortabel over fietspaden en door mooie streken. Uiteraard beschermen we ons lijf goed tegen zon, regen, wind en kou als we erop uitgaan.

Gekleed in soepele Gore-Tex® jassen, fleece vesten met windstopper en makkelijke zittende broeken trappen we de kilometers onder ons vandaan. Maar gek genoeg beschermen we ons hoofd niet met een e-bike fietshelm bij mogelijke valpartijen. En vallen met de elektrische fiets komt steeds vaker voor onder 50, 60, en 70-plussers.

Is het dragen van een helm op een elektrische fiets verplicht?

Nee. Wij Nederlanders houden er niet zo van betutteling en vinden dat we best goed op ons zelf kunnen passen. De overheid komt pas met wetgeving en handhaving als het de spuigaten uit dreigt te lopen. Dan moet iedereen op een scooter een helm dragen en een gordel omdoen als we in de auto zitten of een mondkapje dragen tegen een virusbesmetting.

Het is mogelijk een kwestie van tijd dat het dragen van een fietshelm op een elektrische fiets verplicht wordt. Het wordt immers elk jaar flink drukker op de fietspaden en EHBO.

In verschillende Europese landen is het dragen van een fietshelm verplicht voor:

  • iedereen;
  • voor kinderen tot een bepaalde leeftijd;
  • of bij snelheden boven de 20 km per uur.

Als je elektrische fietsen mee op vakantie neemt, check dan even of je een helm op moet in het land van je bestemming.

Waarom dragen we geen fietshelm op een elektrische fiets en wel op een racefiets?

Dit heeft alles met groepsgedrag te maken. Er is geen helmplicht voor wielrenners en toch draagt iedereen een fietshelm. Sterker, als je geen helm draagt, word je verwijtend aangekeken door andere wielrenners en mag je sowieso niet meedoen aan wedstrijden of toertochten.

Zo ook bij de folkloristische Fietselfstedentocht is het dragen van een fietshelm verplicht. Zelfs als je deze lange fietstocht (235 km) probeert uit te rijden op een gewone stadfiets met een snelheid van 15 km per uur (elektrische fietsen zijn niet welkom bij deze en vele andere toertochten).

Noodlot zorgt voor verandering

Het is in 2020 precies 25 jaar geleden dat Olympisch kampioen Fabio Casartelli overlijdt in de 15e etappe van de Tour de France. Tijdens de afdaling van de Col de Portet d’Aspet komt hij noodlottig ten val en klapt met zijn onbeschermd hoofd tegen een betonblok.

Pas 8 jaar later in 2003 besluit de UCI (de internationale wielerunie) tot een helmplicht nadat opnieuw een profwielrenner dodelijk verongelukt. Ondanks protesten en stakingen van wielrenners, want de eerste fietshelmen waren zwaar en zaten beslist niet prettig op warme dagen.

Profwielrenners hebben een voorbeeldfunctie. Dus als zij een helm dragen doen de amateurs dat ook. De recreanten spiegelen zich aan de profs en doen mee. Ze rijden rond op dure merkfietsen, kleden zich in luxe lycra en… zetten een veilige, modieuze maar lichte (aero)helm op.

Voorbeeld doet volgen

Wij mensen houden ervan om te doen wat anderen doen. Zonder dat we dit met elkaar overleggen. Het gaat vanzelf. Zoals we aan het einde van een goede theatervoorstelling of concert gezamenlijk klappen als dank voor de goede performance.

Niemand die zegt wanneer we moeten beginnen met klappen en niemand die het klapritme aangeeft. Het tempo is bij iedereen hetzelfde en het applaus stopt ook als vanzelf.

Gek hè?

Andersom fluiten we de tegenstander van ons cluppie ook massaal uit als die tijdrekt of irriteert. Zonder dat we dit van tevoren hebben afgesproken.

En als steeds meer e-bikers een fietshelm opzetten, ga jij dat ook doen. Misschien moet jij, als de verstandigste, het goede voorbeeld geven.

Fietshelm op? Impact zorgt voor verandering

Door de dood van Fabio Casartelli en later die van Andrey Kivilev is de fietshelm voor wielrenners een vanzelfsprekend onderdeel van hun fietsuitrusting geworden.

Wat denk je trouwens hoe wij en de overheid zullen reageren als bijvoorbeeld Koningin Maxima tijdens een ritje op een elektrische fiets zou komen te vallen en daarbij ernstig letsel zou oplopen? Of zelfs overlijden? Nederland zou massaal een fietshelm aanschaffen. Het zou bij wet geregeld worden.

Gelukkig valt onze Koningin niet van een elektrische fiets want ze rijdt anno 2020 nog steeds door Den Haag op een gewone stadsfiets zonder trapondersteuning.

cta-topoutdoorshopFeit of fabel: wielrenners dragen een helm omdat ze veel sneller rijden

Profwielrenners en wedstrijdamateurs rijden veel harder dan jij en ik op een elektrische fiets kunnen. Zelfs harder dan iemand op een speed pedelec. Wielrenners vallen ook om de haverklap maar dat is logisch als je met 180 man in een peloton met een gangetje van 55-60 km per uur door smalle straten slingert.

De meeste 50-plussers kunnen alleen maar dromen van dergelijke snelheden (maar beter niet). Hij of zij die solo als recreant op een racefiets een of twee keer per week fietst om de conditie op peil te houden, gaat heus niet harder dan 35 km per uur. En als je dat gemiddelde haalt, ben je een hele fitte 50-plusser. Tenzij je je verstopt in een ‘toer-pelotonneke’, dan rijd je wellicht 40.

De waarheid is dat de meeste recreatieve wielrenners van boven de 50 meestal niet veel harder gaan dan 30 km per uur gemiddeld. Dat is ongeveer 5 km per uur sneller dan een elektrische fiets kan.

Een racefiets is veel lichter en wendbaarder dan een elektrische fiets

Uitwijken voor een obstakel, een plotselinge stuurcorrectie of rem-actie gaat op een racefietsje van 7,5 kilo vrij gemakkelijk. Een elektrische fiets is niet zo wendbaar en weegt makkelijk 25 kilo. Dus als jij met je elektrische fiets valt, dan kan geen enkele correctie de val tegen houden. Je gaat – plat gezegd – op je plaat.

Keiharde val met elektrische fiets

Het echtpaar is duidelijk de weg kwijt. Ze kijken vertwijfeld om zich heen en zien ons staan met de hond. “Weet u de weg naar Boxtel?”, vraagt zij. “Ja hoor” antwoord ik. “Gewoon hier rechtdoor, dan onder het viaduct door en de eerste weg rechts afslaan. Volg deze weg en dan komt u vanzelf in Boxtel. Kan niet missen.”

Hij fiets als eerste weg en zij rijdt snel achter hem aan. Om haar echtgenoot bij te halen vergroot ze de trapondersteuning. Net voordat ze onder het viaduct fietsen, heeft ze hem bijna bijgehaald. Dan ziet ze dat de weg onder het viaduct is versmald en dat ze op het rood gemarkeerde asfalt moet fietsen. Ze stuurt naar rechts en merkt de schuine afscheidingsrand niet op.

We zien haar naar rechts vallen en als een blok op het wegdek klappen. We rennen naar de onfortuinlijke vrouw en bieden eerste hulp. Ze gaat 20 meter verder op een bankje zitten om bij te komen. Ze zegt dat het wel meevalt terwijl op haar hoofd een enorme bult rijst en schaafwonden op haar gezicht bloeden.

We bieden aan om een ziekenwagen te bellen maar dat vindt ze niet nodig. 10 minuten later krabbelt ze weer op de fiets richting Boxtel. Nog 8 km te gaan.

“Die fietst voorlopig niet”, zeg ik tegen mijn vrouw. “Ze ging veel te hard en kon niet meer corrigeren.”

“Had ze maar een helm op gehad, dan had dat zeker een hersenschudding voorkomen”, mompel ik terwijl de hond nog maar eens een plas doet.

Veel meer ongevallen met een elektrische fiets

Dat verzin ik niet zelf maar het zijn de feiten. Wat de meeste fietsers onvoldoende realiseren, is dat een ongelukje in een klein hoekje kan zitten. Het voorbeeld hierboven maakt dat wel duidelijk.

Oorzaken die we wel eens over het hoofd zien zijn:

  • Veel automobilisten schatten de snelheid van een elektrische fiets te laag in. Als automobilisten een vrouw van 60-plus op een elektrische fiets een kruispunt zien naderen, denken de meesten dat het nog wel even duurt voordat ze op de kruising is. Dat is een misrekening want als de vrouw van rechts komt, heeft ze voorrang en fietst ze vrolijk en vooral vlot door. Volgens onderzoek en verzekeraar Univé blijkt dat er vrij veel ongelukken plaatsvinden met elektrische fietsen waarbij de fietser opzij wordt geraakt.
  • Hoe soepel ben jij nog? Kun je nog makkelijk over je schouder naar achteren kijken zonder dat je van je lijn afwijkt? Want als je niet meer zo lenig bent en je reactiesnelheid lager ligt dan toen je 18 was, kun je een lelijke smak maken met je fiets. Als je een achteruitkijkspiegel op je fiets een beetje duf vindt, moet je veel lenigheidsoefeningen doen en zeker je snelheid verlagen als je wilt omkijken.
  • Veel ongelukken vinden plaats op de eerste meters. Als je met een lagere versnelling optrekt, heb je veel meer controle dan als je volle bak wegrijdt.
  • Stel je zadel niet te hoog af. Zorg voor een comfortabel afstelling van je fiets. Als je niet met een voet aan de grond kan reiken zonder dat je fiets moet hellen, heb je een probleem als je plotseling moet stoppen.
  • Rijd niet te dicht tegen de stoeprand, want de kans is groot dat als je een stoeprand raakt met 20-25 km per uur je onderuitgaat.
  • Oorzaken die ook leiden tot valpartijen zijn: uit balans raken, te snel door een bocht fietsen, tegen een paaltje botsen en op- en afstappen.

“Twee keer zo vaak ernstig gewond met een e-bike”

Jeroen Poos, traumachirurg van het MC Leeuwarden heeft letsel van e-bikers vergeleken letsel van andere fietsers van dezelfde leeftijd en gezondheid/ fitheid. Tot zijn schrik zag hij dat mensen die letsel opliepen ten gevolge van een val met een elektrische fiets twee keer zo vaak meervoudig gewond raken. Vooral hoofdletsel en verwondingen aan armen en benen. Zonder fietshelm op je elektrische fiets ben je zeer kwetsbaar.

Het blijkt bovendien dat 50-plussers veel langzamer of zelfs helemaal niet meer goed herstellen na een val van met een elektrische fiets.

Doe verstandig en koop een fietshelm voor op je elektrische fiets

Een fietshelm is veilig en voorkomt heel veel hoofdbrekens en narigheid. Kijk niet naar anderen en maak zelf je afweging. Om je over de streep te trekken help ik je graag om een aantal vooroordelen weg te nemen:

Met een helm op zie ik er stom uit – Ziet een wielrenner, skiër of motorrijder met een helm op er stom uit? Ziet iemand die paardrijdt, skeelert, shorttrackt schaatst, of ijshockeyt er stom uit? Of een brandweerman, een ME-er, een soldaat, een mountainbiker, BMX-er, bouwvakker, American Football speler, of bergbeklimmer ? Zien die er stom uit met een helm op? Ja/Nee

Nou dan!

Mijn haar zit plat als ik een helm afzet – Is dat erg? Erger dan een hoofd met builen en butsen? Vinden je kinderen en kleinkinderen dat ook? Dus helm op en als je die afzet schud je even met je hoofd en haal je je handen door je haar en … voila, je bent weer een kanjer. Oh ja, met een helm op word je haar niet nat en de meeste mannelijke 50-plussers hebben toch al weinig haar.

Het is veel te warm met een helm op – Dat was ooit. Een professionele wielrenner zit soms wel 6, 7 uur of langer op de fiets bij een temperatuur van boven de 30 graden. Heb je die wel eens horen klagen over zijn helm? De huidige type helmen zijn licht en ventilerend; zelfs koel in de zomer – neem een witte – of lekker warm in de winter (uit te breiden met oorwarmers en vizier. Ook geschikt voor brildragers).

Hoe en waar koop ik een e-bike fietshelm?

Een fietshelm die geschikt is voor een elektrische fiets kun je eenvoudig online kopen. Dan heb je immers de meeste keus. Helmen verschillen per toepassing (race, speed pedelec, mountainbike, enz.) van uitvoering. Zo heeft een mountainbike een extra spatklepje tegen de modder en kan een helm voor een speed pedelec tegen een hardere klap.

Online kun je vrij gemakkelijk een helm online kopen. Als jij met een centimeter je hoofdomtrek opmeet, weet je welke maat je moet hebben en kun je je keuze maken.

Een fietshelm is meestal niet goedkoop maar dat kan ook bijna niet gezien de eisen die aan het materiaal en comfort worden gesteld. De prijs is geen reden om geen helm aan te schaffen. Je wilt immers lang fit en gezond blijven en genieten van je fietstochten en geliefde.

cta-topoutdoorshop

Over de schrijver
Met Snelfit50Plus richt ik me op die vijftigplusser die fit ouder wil worden maar geen zin heeft om z’n tanden te zetten in elk nieuw dieet of achter een of andere fitnesshype aan te hollen. Een paar slimme veranderingen in je leven geven je veel meer energie en levenslust. Ik spreek als vijftigplusser (1957) uit eigen ervaring en weet wat het is en wat je moet doen en laten om fitter ouder te worden.